Emsal Karar Aramada Kaynak ve Sorgu Yaklaşımları

Emsal karar araştırması, farklı kaynaklarda arama ve sonuçları somut olayla karşılaştırma adımlarından oluşur. Bu iş akışının süresi, uyuşmazlığın kapsamına ve kaynaklara göre değişir.

Yapılandırılmış portal araması ile doğal dilde semantik arama farklı sorgu yaklaşımları sunar.

Sorun: Dağınık Veri Kaynakları

Hukuki sorunun kapsamına göre başvurulabilecek kaynaklardan bazıları şunlardır:

1. Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
2. Danıştay Bilgi Bankası
3. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bankası
4. Resmî Gazete
5. Mevzuat.gov.tr
6. Rekabet Kurumu Kararları
7. KİK Kararları
8. KVKK Kararları
9. Sayıştay Kararları

Her kaynağın arayüzü, arama alanları ve kapsamı farklı olabilir. Araştırılacak kaynaklar hukuki soruya göre belirlenmelidir.

Resmî portallar kendi yapılandırılmış arama alanlarını sunar. hiDAVA ise doğal dil sorgusuyla anlamsal olarak ilişkili karar içeriklerini sıralayan semantik arama yaklaşımı sunar; sonucun ilgisi kaynak metninden değerlendirilmelidir.

Doğal Dilde Semantik Arama

hiDAVA'da hukuki soruyu doğal dille yazabilirsiniz. Soruya ve konuya göre ilgili kaynaklar seçilir ve her kaynak kendi arama hattında araştırılır; her sorguda bütün kaynaklar kullanılmaz.

Örneğin:

"Mobbing nedeniyle iş sözleşmesinin feshi"

Sistem önce sorunun kapsamına göre ilgili kaynağı seçer. Aynı sohbet içinde Yargıtay araştırmasından sonra AYM, AİHM veya mevzuat için ayrı bir soru sorabilirsiniz.

Sonuçlar anlamsal benzerliğe göre sıralanır. Kaynak seçildiğinde ve kaynak kaydı bu bilgileri sağladığında atıf kimlikleri yanıtta gösterilir. Karar künyesi, alıntı ve güncellik resmî kaynak metninden kontrol edilmelidir.

Neden Farklı?

1. Bütüncül Bakış

Sadece Yargıtay kararlarına bakmak bazen yanıltıcı olabilir. Belki Anayasa Mahkemesi geçen ay o konuda bir "hak ihlali" kararı verdi ve Yargıtay içtihadı değişmek üzere. Belki AİHM'in adil yargılanma hakkı kapsamında verdiği bir karar, sizin davanıza uluslararası bir boyut katabilir. Aynı sohbet içinde soru ve konuya göre farklı kaynaklarda ayrı araştırmalar yapabilir; seçilen kaynağı ve sonuç kaydını ayrıca kontrol edebilirsiniz.

2. Güncel Veri

Kararların ve mevzuatın kapsadığı dönem kaynağa göre değişir. Bir sonucun yeni tarihli olması, dayandığı hukuki gerekçenin hâlen geçerli olduğunu tek başına göstermez; yürürlük ve güncellik resmî kaynaklardan doğrulanmalıdır.

3. Sorguya Ayrıntı Ekleme

Daire, tarih dönemi ve karar türü gibi ayrıntıları doğal dil sorgunuza ekleyebilirsiniz. Bunlar ayrı sonuç filtreleri değildir ve her kaynak aynı retrieval davranışını sunmaz.

4. hiDA ile Karar İçi Sorgulama

Bir emsal karar bulduğunuzda hiDA ile o karara ilişkin belirli sorular sorabilirsiniz: "Bu kararda davalının kusur oranı neye göre belirlenmiş?" veya "Mahkeme hangi delili kesin delil olarak kabul etmiş?" Yanıtı kararın ilgili bölümü ve tam metniyle karşılaştırın.

Atıf Kontrolü

Genel amaçlı AI araçları emsal karar araştırmasında var olmayan karar kimlikleri veya metinleri üretebilir. Bir atfı dilekçede kullanmadan önce kararın varlığını, künyesini ve bağlamını resmî kaynaktan doğrulayın.

hiDAVA'nın atıf doğrulama katmanı (Safety Layer), AI'ın sunduğu karar kimliklerini veri tabanındaki kaynak kayıtlarıyla karşılaştırır. Doğrulama sonucu kullanıcıya gösterilir ve doğrulanamayan atıflar nihai kaynak kontrolü gerektirir.

Geleneksel Yöntem vs. AI Destekli Arama

Pratik Kullanım Senaryosu

Diyelim ki bir iş hukuku davasında mobbing iddiasıyla işe iade talebinde bulunacaksınız. Geleneksel yöntemle şu adımları izlersiniz:

1. Yargıtay Karar Arama'ya girin, "mobbing" yazın → Yüzlerce sonuç
2. Sonuçları tek tek açıp okuyun → Hangisi sizin davanıza uygun?
3. Danıştay'a gidin, aynı aramayı yapın → Belki idari başvuru içtihadı var
4. AYM'ye gidin → Bireysel başvuru kararı var mı?
5. Mevzuat.gov.tr → İlgili kanun maddeleri güncel mi?

Bu adımlar farklı portallarda ayrı aramalar ve kaynak kontrolleri gerektirir.

hiDAVA'da "mobbing nedeniyle işe iade davasında lehe kararlar" gibi doğal dilde bir soru yazabilirsiniz. Sistem soruya göre ilgili karar kaynağını seçer. Ardından aynı sohbet içinde "Bu kararların ortak hukuki gerekçesi nedir?" diye sorabilirsiniz; yanıtı kaynak karar metinleriyle karşılaştırmalısınız.

Semantik arama bir araştırma başlangıç aracıdır; araştırmanın eksiksizliği veya bulunan kararın somut olaya uygunluğu garanti edilmez. Kaynak kapsamını, karar künyelerini ve güncel mevzuatı ayrıca kontrol edin.

Sonuç

Semantik arama, karar içeriklerini sorguyla anlamsal benzerliklerine göre sıralar. Atıf doğrulama durumu, kullanıcı kontrolünün yerine geçmez; kararın resmî metni ve uygulanabilirliği ayrıca incelenmelidir.