Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen, ayrıca temel hak ihlallerine karşı bireysel başvuruları inceleyen yüksek mahkemedir.

Anayasa Mahkemesi Nedir?

Anayasa Mahkemesi (AYM), Türkiye'nin anayasal denetim organıdır ve Anayasa'nın 146 ile devam eden maddelerinde düzenlenmiştir. Temel görevi; kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve TBMM İçtüzüğü hükümlerinin Anayasa'ya uygunluğunu incelemek, bunun yanında temel hak ve özgürlüklerin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddialarını bireysel başvuru yolu ile karara bağlamaktır.

Norm Denetimi: Soyut ve Somut

AYM iki tür norm denetimi yapar. Soyut norm denetiminde, yetkili kişi ve organlar (örneğin Cumhurbaşkanı, ana muhalefet partisi) bir kanunun iptali için doğrudan başvurur. Somut norm denetiminde ise bir mahkeme, baktığı davada uyguladığı normun anayasaya aykırı olduğu kanısına varırsa Anayasa Mahkemesi'ne itiraz yoluyla başvurur.

Bireysel Başvuru Yolu

2010 anayasa değişikliğiyle hayata geçen bireysel başvuru, kişilerin Anayasa'da ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde ortaklaşa güvence altına alınan temel haklarının kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla AYM'ye başvurabilmesini sağlar. Başvuru için olağan kanun yolları (istinaf, temyiz) tüketilmiş olmalı ve nihai karardan itibaren otuz gün içinde elektronik ortamda ya da fiziki olarak harç ödenmek suretiyle yapılmalıdır. AYM ihlal tespit ederse yeniden yargılama yapılmasına, tazminata veya ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılmasına hükmedebilir. Bu yol, AİHM'e gitmeden önce iç hukukun tüketilmesi şartı bakımından da kritik bir aşamadır.

Anayasa Mahkemesi