Derdest
Mahkeme önünde açılmış ve henüz kesin hükme bağlanmamış, görülmekte olan dava anlamına gelir. Aynı konuda yeniden dava açılmasına engel oluşturur.
Derdest Ne Anlama Gelir?
Derdest; bir mahkemede açılmış olan ve henüz kesin hükme bağlanmamış, görülmeye devam eden davayı ifade eden usul terimidir. Hukuki dayanağı 6100 sayılı HMK m. 114/1-ı bendinde yer alır; aynı davanın daha önceden açılmış ve hâlâ görülmekte olması bir dava şartıdır. Bir dava ne zaman ki kesinleşmiş bir hükümle ya da feragat, kabul, sulh gibi başka bir yolla sona erer, derdestlik durumu da o anda biter.
Derdestlik İtirazı ve Sonuçları
Aynı taraflar arasında, aynı dava sebebine dayanarak ve aynı talep sonucuyla yeni bir dava açılırsa; davalı taraf HMK m. 116 uyarınca ilk itiraz olarak derdestlik itirazında bulunabilir. İtirazın yerinde görülmesi hâlinde mahkeme, ikinci açılan davayı dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddeder. Bu kuralın amacı; aynı uyuşmazlığın iki ayrı mahkemede çelişkili kararlara yol açmasını ve yargılama ekonomisinin zedelenmesini önlemektir. Tarafların aynılığı, dava sebebinin aynılığı ve talep sonucunun aynılığı şartlarından biri eksikse derdestlik itirazı reddedilir.
Sık Karşılaşılan Sorunlar
Pratikte en sık karşılaşılan sorunlar; aynı taraflar arasında küçük ifade farklarıyla açılan davalarda derdestlik tespitinin atlanması ve birleştirme talebinin geç yapılmasıdır. Tarafların ya da talep sonucunun küçük farklılıklar göstermesi her zaman derdestliği ortadan kaldırmaz; mahkeme uyuşmazlığın özüne bakarak değerlendirir. Avukatın iş alımı sırasında müvekkilden aynı konuda daha önce açılmış dava olup olmadığını UYAP üzerinden sorgulaması ve ilgili dosya numarası ile birleştirme veya derdestlik beyanını dilekçesine eklemesi sonradan ret kararıyla karşılaşmamak için kritik bir önlemdir.