HMK
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu; özel hukuk yargılamasında görev, yetki, dava açma, deliller, hüküm ve kanun yolları gibi usul kurallarını düzenler.
HMK Nedir?
HMK kısaltması, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nu ifade eder. 1 Ekim 2011 tarihinde yürürlüğe giren bu kanun, 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun yerini almıştır. Özel hukuk uyuşmazlıklarının mahkemeler önünde nasıl çözüleceğini düzenleyen temel usul kanunu olup hem hâkimler hem avukatlar hem de davanın taraflarınca yürütülen her işlemin yasal çerçevesini çizer.
Kanunun Yapısı ve Kapsamı
HMK; mahkemelerin görev ve yetkisi, hâkimin reddi, dava şartları, taraf ve dava ehliyeti, dava açma usulleri, dilekçeler aşaması, ön inceleme, tahkikat, ıslah, deliller, hüküm, kanun yolları (istinaf ve temyiz), tahkim ve geçici hukuki koruma tedbirleri gibi başlıkları kapsar. Düzenlemeler, basit yargılama ve yazılı yargılama usulleri olarak iki ana usule ayrılır.
Neden Önemlidir?
HMK; davanın hangi mahkemede açılacağından sürelerin nasıl hesaplanacağına, hangi delilin ne aşamada sunulabileceğinden mahkemenin nasıl karar vereceğine kadar her ayrıntıyı belirler. Bu nedenle bir hak iddiasının mahkemede başarıyla ileri sürülebilmesi büyük ölçüde HMK kurallarına uyulmasına bağlıdır. Sürenin kaçırılması, dilekçenin eksik düzenlenmesi veya delilin geç sunulması davanın esastan kaybedilmesine yol açabilir. HMK aynı zamanda elektronik tebligat, ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma, ön inceleme tutanağının imzalanması gibi yargılamayı modernleştiren düzenlemeler içerir; bu yönüyle UYAP altyapısı üzerinden işleyen güncel uygulamanın da yasal temelini oluşturur.