İdare Hukuku

İdare Hukuku Nedir?

İdare hukuku, devlet ve diğer kamu tüzel kişilerinin idari faaliyetlerini, kamu hizmetlerinin görülmesini, kamu otoritesinin kullanılmasını ve idarenin yargısal denetimini düzenleyen kamu hukuku dalıdır. Eşit taraflar arasındaki özel hukuk ilişkisinin aksine, idare ile birey arasındaki ilişki idarenin tek yanlı, kamu gücüne dayanan tasarruflarıyla şekillenir. Kanunilik, idarenin yargısal denetimi, eşitlik, ölçülülük ve idarenin sorumluluğu bu dalın temel ilkeleridir (Anayasa md. 123-137).

Temel Mevzuat

İdare hukuku büyük ölçüde içtihat kaynaklı bir alan olmakla birlikte temel mevzuat şunlardır: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK), 2575 sayılı Danıştay Kanunu, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri ile İdare ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu. Ayrıca 6098 sayılı TBK'nın haksız fiil hükümleri idarenin tam yargı sorumluluğunda kıyasen uygulanır.

Temel Dava Türleri ve Yargılama

İdari yargıda üç ana dava türü vardır: idari işlemin iptali için açılan iptal davası (İYUK md. 2/1-a), idari işlem veya eylemden kaynaklanan zararın tazmini için açılan tam yargı davası (İYUK md. 2/1-b) ve idari sözleşmelerden doğan davalar. Genel görev mercileri idare ve vergi mahkemeleridir; istinaf bölge idare mahkemesinde, temyiz Danıştay'da görülür. Dava açma süresi kural olarak 60 gündür (İYUK md. 7); vergi davalarında ise 30 gündür.

Sık Karşılaşılan Uyuşmazlıklar

Uygulamada sıkça karşılaşılan uyuşmazlıklar; memur disiplin cezalarına itiraz, atama-yer değiştirme işlemleri, imar planı iptalleri, kamulaştırma bedel artırımı, kamu ihalelerinden doğan iptaller ve idari para cezalarına itirazlardır. Trafik para cezaları, belediye encümen kararları ve vergi tarhiyatları da idari yargının temel iş yükünü oluşturur.