İş Kazası Tazminat Davası: Süreler ve Zamanaşımı

İş kazası geçiren işçinin veya yakınlarının sorabileceği konulardan biri dava açma süresidir. Yanıt, uygulanacak zamanaşımı ve hak düşürücü süre ayrımına göre değişebilir. Bu rehberde iş kazası tazminat davalarındaki süreleri ve değerlendirilmesi gereken noktaları ele alıyoruz.

İş Kazası Sonrası İlk Adımlar

İş kazasının ardından ilk saatlerde ve günlerde değerlendirilecek kayıt ve başvuru adımları şunlardır:

1. Sağlık müdahalesi ve kayıt: Kaza sonrası düzenlenen sağlık raporları, ileride maluliyet oranının tespitinde temel delildir.
2. İşverenin bildirim yükümlülüğü: İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmamışsa işçi veya yakınları da SGK'ya başvurabilir.
3. Tanık ve delil tespiti: Kaza yerinin fotoğrafları, kamera kayıtları ve tanık bilgileri erken aşamada güvence altına alınmalıdır.

Hangi Davalar Açılabilir?

İş kazasından doğan başlıca talepler:

• Maddi tazminat: Tedavi giderleri, çalışılamayan sürenin gelir kaybı ve sürekli iş göremezlik (maluliyet) zararı.
• Manevi tazminat: İşçinin ve ağır maluliyet veya ölüm halinde yakınlarının duyduğu elem ve ızdırap karşılığı (TBK m. 56).
• Destekten yoksun kalma tazminatı: Ölümlü iş kazalarında, ölenin desteğinden yoksun kalanların talebi.
• SGK gelirleri: Sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm geliri, tazminat davasından bağımsız olarak SGK'dan talep edilir. Tazminat hesabında, SGK tarafından bağlanan gelirin rücuya tabi ilk peşin sermaye değeri indirilir; her SGK ödemesi otomatik ve bütünüyle mahsup edilmez, indirim kapsamı somut olaya göre belirlenir.

Zamanaşımı: Kural On Yıl

Yargıtay'ın yerleşik uygulamasında iş kazasından doğan tazminat davaları, işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne yani sözleşmeye aykırılığa dayandığından TBK m. 146 uyarınca on yıllık zamanaşımına tabidir. Süre kural olarak kaza tarihinden itibaren işler.

Dikkat edilmesi gereken incelikler:

• Maluliyet oranının sonradan artması: Gelişen durum söz konusuysa, artan zarar yönünden zamanaşımının başlangıcı kesinleşen maluliyet raporuna göre değerlendirilebilir. Bu, uygulamada dava stratejisini doğrudan etkiler.
• Ceza davasının etkisi: Kaza aynı zamanda suç teşkil ediyorsa, ceza zamanaşımının daha uzun olması halinde bu sürenin gözetilmesi gündeme gelebilir; somut olayda mutlaka ayrıca değerlendirilmelidir.
• SGK başvurusu zamanaşımını kesmez: SGK sürecinin yürümesi, tazminat davası için ayrı işleyen süreyi durdurmaz.

Süre Değerlendirmesinde 4 Nokta

1. "SGK gelir bağladı, dava hakkım bitti" yanılgısı: SGK gelirleri tazminatın yalnızca bir bölümünü karşılar; kalan zarar işverenden istenebilir.
2. İbraname imzalamak: Kaza sonrası aceleyle imzalatılan ibranameler, TBK m. 420'deki sıkı şartları taşımıyorsa geçersizdir; yine de imzalamadan önce mutlaka hukuki destek alınmalıdır.
3. Maluliyet kesinleşmeden davayı kapatmak: Erken ve düşük bir tutarla sulh olmak, artan maluliyette telafisi güç kayıp doğurur.
4. Kusur raporuna itiraz etmemek: Bilirkişi kusur dağılımı tazminatın büyüklüğünü belirler; itiraz süreleri kaçırılmamalıdır.

Emsal Kararlarla Güçlü Dava Hazırlığı

İş kazası davalarında daire içtihatları önem taşır. Emsal Karar Arama sayfasında benzer kaza tipi, maluliyet oranı ve kusur dağılımına ilişkin Yargıtay kararlarını doğal dille araştırabilirsiniz. Sonuçları ve kaynak karar metinlerini somut dosya bakımından ayrıca değerlendirin.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki mütalaa niteliği taşımaz. Süre hesapları somut olaya göre değişebilir; vakit kaybetmeden bir avukata danışınız.

İlgili sayfalar: İş Hukuku · İş Mahkemesi · Emsal Karar · Yargıtay Kararı Nasıl Aranır?