Harç

Harç Nedir?

Harç; vatandaşların kamu kurumları tarafından sağlanan belirli hizmetlerden yararlanmaları karşılığında ödedikleri kamusal yükümlülüktür. 492 sayılı Harçlar Kanunu, harç alınacak işlemleri ve oranları sekiz tarife başlığı altında düzenler: yargı, noter, vergi yargısı, tapu ve kadastro, konsolosluk, pasaport-vize-yabancılar, gemi ve liman, imtiyazname-ruhsatname-diploma harçları. Harç miktarları her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından duyurulur.

Yargılama Harçları: Başvurma, Peşin ve Karar

Yargılama harçları kural olarak üç aşamada alınır. Başvurma harcı (492 sayılı Kanun (1) sayılı Tarife/A-I); davanın açıldığı anda ödenen maktu harçtır. Peşin harç; konusu para olan veya para ile ölçülebilen davalarda dava değerinin binde 68,31'i oranında alınır ve davanın açılması sırasında dörtte biri peşin yatırılır (HMK m. 120). Karar ve ilam harcı; davayı kaybeden tarafın ödediği nispi veya maktu harçtır ve karar verildiğinde tahakkuk eder. Kalan kısım, peşin ödenen harçtan mahsup edilir.

Adli Yardım ve Pratik Hesap

Harçları ödeyemeyecek durumda olan kişiler HMK m. 334 uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir; bu durumda harçtan geçici muafiyet sağlanır. Örnek: 100.000 TL alacak davasında peşin harç 100.000 × 0,06831 = 6.831 TL'dir; bunun dörtte biri olan yaklaşık 1.708 TL dava açılırken yatırılır, kalan üç çeyrek tahkikat aşamasında tamamlatılır. Karar harcı dava sonunda davayı kaybeden tarafça yatırılır. Harçların eksik yatırılması; dava şartı yokluğu sebebiyle red kararı veya işlemden kaldırma sonucunu doğurabilir. Tapu harcı, satış değerinin binde 20'si oranında olup taraflar arasında aksi kararlaştırılmadıkça yarı yarıya paylaşılır.