Dava açılmadan önce veya dava sırasında, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşmasını ya da imkânsız hâle gelmesini önlemek amacıyla mahkemece verilen geçici koruma kararıdır.

İhtiyati Tedbir Nedir?

İhtiyati tedbir; bir hakkın korunması amacıyla yargılama sona ermeden mahkemece verilen geçici hukuki koruma kararıdır. Hukuki dayanağı 6100 sayılı HMK m. 389-399 hükümleridir. Tedbirin amacı; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, tamamen imkânsız hâle gelmesi veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın ya da ciddi bir zararın doğmasının önlenmesidir. Mülkiyet uyuşmazlıkları, ticari sözleşmeler, fikri-sınai haklar, aile hukuku ve haksız rekabet davalarında sıkça başvurulan bir korumadır.

Şartları ve Karar Süreci

İhtiyati tedbir kararı verilebilmesi için talep sahibinin "haklılığını yaklaşık olarak ispatlaması" gerekir (HMK m. 390/3); kesin ispat aranmaz. Tedbir, dava açılmadan önce de talep edilebilir; ancak HMK m. 397 uyarınca kararın uygulanmasını talep eden taraf, bu kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davayı açmak ve dava açtığına dair belgeyi mahkemeye sunmak zorundadır. Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar. Mahkeme genel kural olarak teminat alır; teminatsız tedbir istisnaidir ve gerekçesi karara yazılır.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

Pratikte en sık görülen sorunlar; iki haftalık esas dava açma süresinin kaçırılması, teminat tutarının yatırılmaması nedeniyle tedbirin uygulanamaması ve tedbire itiraz süresinin (HMK m. 394 uyarınca tedbirin uygulanmasından itibaren bir hafta) atlanmasıdır. Karşı taraf tedbire itiraz ettiğinde mahkeme dosya üzerinden ya da duruşmalı olarak inceler; itiraz kabul edilirse tedbir kaldırılır. Haksız tedbirden doğan zarar bakımından HMK m. 399 ayrı bir tazminat sorumluluğu öngörür; bu nedenle tedbir talep eden tarafın yaklaşık ispat ölçütünü ciddiye alması ve gerekçesini kuvvetli delillerle desteklemesi sonradan tazminat riskini düşürür.

İhtiyati Tedbir