Velayet

Velayet Nedir?

Velayet; ana ve babanın, ergin olmayan çocuğun kişiliği ve malları üzerinde sahip olduğu bakım, gözetim, eğitim, temsil ve yönetim yetkilerinin bütünüdür. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 335. ve devam eden maddelerinde düzenlenir. Evlilik birliği devam ederken velayet, kural olarak ana ve baba tarafından birlikte kullanılır (TMK m. 336/1). Ortak velayet, çocuğun korunmasıyla ilgili tüm önemli kararların birlikte alınmasını gerektirir; günlük ve sürekli olmayan kararlarda ise birlikte yetki kullanılması esastır.

Boşanmada Velayetin Belirlenmesi

Boşanma veya ayrılık kararı verilirken hâkim, çocuğun velayetini eşlerden birine verir (TMK m. 182). Hâkimin esas aldığı temel ölçüt "çocuğun üstün yararı"dır. Bu kapsamda çocuğun yaşı, cinsiyeti, sağlık durumu, eğitim ihtiyaçları, ana ve babanın ekonomik gücü, ahlaki tutumu, çocuğa zaman ayırma imkânı ve mevcut bakım koşulları değerlendirilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre 0-3 yaş aralığındaki çocuğun anne bakımına muhtaç olması karine olarak kabul edilir; idrak çağındaki (genellikle 8 yaş üzeri) çocuğun görüşü Çocuk Koruma Kanunu ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi gereği alınır ve dikkate alınır.

Pratik İpuçları

Görevli mahkeme aile mahkemesi olup yetki yönünden aile konutunun bulunduğu veya çocuğun yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir. Velayet kendisine bırakılmayan eşin çocukla kişisel ilişki kurma hakkı mahkeme kararıyla düzenlenir (TMK m. 323). Velayet kararı kesin hüküm oluşturmaz; çocuğun üstün yararı değiştiğinde her zaman değiştirilmesi istenebilir (TMK m. 348-349). Bu konuda dilekçe örneği için /dilekce-rehberi/velayet-dilekcesi sayfasına bakın.